THEMAKRANT DIEREN ALS GEZELSCHAP (editie 28, voorjaar 2026)

VERDWENEN BEROEP

door Peter de Jonge

We vinden het met zijn allen in deze tijd prachtig als we beelden zien van poolhonden, die een slee trekken door de verse sneeuw. Je kunt zelfs vakanties boeken, waarbij de sledetocht achter een troep gedisciplineerde Siberische Huskies is inbegrepen. Maar de hond als trekdier in eigen provincie? Dierenvrienden en -vriendinnen moeten er niet aan denken dat hun viervoeter daarvoor wordt ingezet: het is een huisgenoot, een maatje, bijna een soort mensje dat vooral kan blaffen en aandoenlijk kan kijken.

Toch wordt juist de hond nog altijd beroepsmatig ingezet. De politiehond moet regelmatig in actie komen bij aanhoudingen, de drugshond snuffelt aan verdachte pakketten om verboden verdovende middelen op te sporen en de geleidehond is voor visueel gehandicapten essentieel om de straat op te kunnen gaan.

Maar zware lasten trekken of torsen is er niet meer bij. Tot 1962 was het gebruik van honden als trekdier wettelijk toegestaan, al was het wel aan regels gebonden. Daarna werd er alleen nog ontheffing gegeven voor sledehonden. Een succesje voor de Anti Trekhonden Bond die in 1912 werd opgericht en pas een halve eeuw later gehoor vond.

Ongeluk

Tot en met de jaren dertig zijn ze een vertrouwd beeld op straat. Bakkers brengen er hun waar mee rond, net als boeren die met karren met zware melkbussen langs de deuren gaan. Met een, twee en soms drie honden voor de kar. Er wordt dan ook flink in gehandeld. In de Zierikzeesche Nieuwsbode van 28 januari 1924 wordt ‘een sterke trekhond’ aanbevolen. Ook maken de kranten regelmatig melding van ongelukken, waarbij een hondenkar is betrokken. Zo botste een militaire motorrijder — de 29-jarige koperslager J.C. Outermans uit Middelburg — onder Nieuw- en Sint-Joosland tegen een hondenkar en raakte zo zwaar gewond dat hij ’s nachts in het Gasthuis overleed.

Tommy

Mijn vader, Matthijs de Jonge, moest als dertienjarige geld verdienen voor het grote gezin in ’s-Heerenhoek en werd er op uit gestuurd om met petroleum, een product gemaakt uit aardolie voor gebruik in kachels en lampen, langs de deuren te gaan. De kar met daarop de petroleumbus werd getrokken door hun hond Tommy. Op een dag schrok Tommy ergens van en sloeg op hol. Mijn vader kon hem niet in bedwang houden. Tommy eindigde met kar en al in de dulve, de sloot. Of hij Tommy er van langs heeft gegeven? Ik denk het niet, gezien zijn zachte karakter zou hij het beestje nooit iets aandoen.

Foto: Prentbriefkaart van een Walcherse hondenkar rond 1900. Uitgeverij F.B. den Boer, Middelburg. ZB/Beeldbank Zeeland, rec. nr. 31963