door Ali Pankow

Vaak is er aanleiding even aan hem terug te denken: Willem de R, die leraar Nederlands op de middelbare school.

Er hoeft maar iets over ‘De Nachtwacht’ in de krant te staan of ik denk met verdriet terug aan Willem de R. En zeker ook in deze periode, nu de nieuw geprinte uitgave van Zeeuws Weerzien in de maak is met als thema ‘Mijn favoriete schoolmeester of -juf’.

Willem de R. was niet mijn favoriete leraar. Hij was niet eens mijn leraar, hij gaf les in de lagere klassen toen wij al in de examenklas van HBS-A zaten. Toch werden we nadrukkelijk geconfronteerd met de tragische levensloop van deze man. Hij was graag gezien en populair, charmante verschijning, lang, slank met een goed getrimd baartje. Maar wat een tragiek wachtte hem.

Hij bleek volledig de weg kwijt toen hij met volle overtuiging voor de leerlingen van klas drie beweerde dat hij de nieuwe Jezus op aarde was en dat hij weldra de hele wereld zou gaan verbeteren. Het ging hier niet om een cynische leerkracht die een bizarre grap maakte, de man was volledig overtuigd dat hij de waarheid sprak.  Sommige leerlingen grinnikten wat, veel anderen raakten van slag van die manische man en deden hun beklag bij ouders en schooldirectie.

Nog diezelfde week kwam Willem de R. terecht in een centrum voor mensen met een geestelijke stoornis. Het in die week geplande feestje voor de laatste schooldag van onze eindexamenklas werd geschrapt wegens die nare gebeurtenis op school. Daar paste geen dol gedoe met verkleedpartij, muziek en zang bij, vond de directie. Wij als leerlingen dachten daar iets anders over, want voor ons was het toch de unieke laatste schooldag van onze middelbare opleiding.  Leraren die de weg kwijt waren ten spijt. Maar ja….

Na verloop van geruime tijd kwam Willem de R. weer terug uit dat centrum, maar nooit meer voor de klas. Jaren later dook zijn naam plots op in de media: Hij was de man die op 14 september 1975 met een broodmes ‘De Nachtwacht’ in het Rijksmuseum in Amsterdam zwaar beschadigde. Hij werd veroordeeld en kwam in de gevangenis. Daar maakte hij uiteindelijk zelf een einde aan zijn leven. Met een vork… Sommige gebeurtenissen zijn te gruwelijk om gedetailleerd over na te denken, maar sommige herinneringen blijven zich wel aan je opdringen.

foto: Het herstel van De Nachtwacht in 1976. | Wikipedia: Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid