door Margreeth Ernens-Abrahamse

De maatschappij wordt steeds digitaler en als je de vijftig bent gepasseerd wordt al snel aangenomen dat je digibeet bent. Er wordt wat neerbuigend gedaan als je gewoon een persoon een vraag wilt stellen, want ‘dat kunt u toch op de website zien’.

Vroeger, ik geef het graag toe, was niet alles beter, maar veel dingen waren simpeler. Ik ben 69 maar géén digibeet en eigenlijk is dat vanzelf zo gekomen.

Toen ik 14 was werd ik, net als mijn zus en oudere broers, naar de typeschool van het NHI in Terneuzen gestuurd. Je leerde er brieven opstellen en staatjes maken en vooral: blind typen met tien vingers. Thuis kreeg ik de taak om rekeningen voor onze bloemenzaak te typen want ik was niet zo goed in plantjes verzorgen en verkopen. Voor school moesten er scripties en werkstukken worden gemaakt, dus de typemachine van mijn vader stond nogal eens op mijn bureautje.

Er was één nadeel aan dat blind typen: voor je er erg in had was het typevelletje vol en viel het uit de machine. Aangezien dat lelijk is in een werkstuk, moest dat velletje opnieuw worden getikt. En de onvermijdelijke Typ-Ex stond altijd binnen handbereik.

Tele-typ DOW

Ik heb een blauwe maandag gewerkt bij Dow Chemical in Terneuzen op de ‘tele-typ’: teksten invoeren op telexmachines. Dan komt er een strookje papier uit met allemaal gaatjes. Als je dan een fout ontdekte bij het nalezen, kon je het papiertje weer in de machine steken en de verbetering aanbrengen. Het nieuwe strookje kon dan naar de verzend-telex.

Toen ik bij de PZC begon in 1979 kreeg ik te maken met een elektrische typemachine: een grote IBM, die geen type-armen had, maar een bolletje dat razendsnel draaide. Er was geen Type-Ex nodig want we hadden codes: na een foute aanslag moest een sterretje komen, een heel woord fout was twee sterretjes, een zin die moest worden gewist kreeg drie sterretjes. Op de redactie zat Gerrit, die al deze OCR-velletjes netjes verbeterde bij de sterretjes, en ze vervolgens naar een machine stuurde, die de tekst kon lezen en er krantenkolommen van maakte.

In een hok stonden ook drie telexen waarop berichten van de persbureaus binnenratelden. Als er een belletje ging kwam er groot nieuws binnen. Eigenlijk was de telex een soort e-mail avant la lettre.

Computer

De PZC ging met de tijd mee en er kwamen computers, aangesloten op een grote database. Dat was oppassen geblazen, want met een simpele druk op de knop kon je alle bestanden in een keer wissen. Maar ik ontdekte ook de mogelijkheden. Terwijl je typte kon je heel makkelijk je tekst weer aanpassen, zonder al te veel poespas.

De computers werden door de jaren heen geavanceerder en wij, de redacteuren, moesten het internet op. We kregen ‘internet-diensten’, wat betekende dat je de website moest bijhouden. Weer wat later maakten we de krant direct op onze computers: vormen klaarzetten en de teksten precies pas maken.

In die jaren kwamen ook de tablet en smartphone voor iedereen binnen handbereik. Daar kan ook op worden getypt, maar om op zo’n klein schermpje met alleen je duimen te tikken vind ik moeilijk. En email heeft grotendeels de plek ingenomen van de ouderwetse brief, dus mijn handschrift gaat achteruit door te weinig schrijven.

Nieuwe pc

Onlangs was ik toe aan een nieuwe computer. Er zit Windows 11 op en ik heb twee mooie schermen, omdat ik daar nu eenmaal aan gewend was bij de PZC. Deze zoveelste versie van Windows verbaast me toch weer: ik heb geen echt nieuwe handigheidjes kunnen ontdekken, wel hele vervelende ingrepen door AI en sommige programma’s worden niet meer geslikt. Mijn scanner en printer zijn nog prima, maar nee, koopt u maar nieuwe, want deze worden niet meer ondersteund.

En dan verlang ik heel even terug naar de tijd van de ‘gewone’ typemachine, die járen meekon!

foto: Van tikdiploma naar typemachine tot aan computer toe: ik heb ze allemaal gehad.