Meester van de mossen
THEMAKRANT LIEFSTE JUF OF MEESTER (editie 30, najaar 2026)
door Peter Verdurmen
Zijn voornaam was Piet maar iedereen op school kende hem als Ko. De biologie- en scheikundeleraar maakte deel uit van een illuster bijnaamtrio. Leerlingen van een zekere leeftijd van Sint-Eloy, de katholieke scholengemeenschap in Oostburg, kunnen het rijtje na zoveel jaar nog zó opdreunen: Ko, Kokkel en Kuif. Kokkel gaf Frans, niet het makkelijkste vak, Kuif was de strenge leraar Duits.
Ko, alias Piet Roorda van Eysinga, zullen velen zich herinneren als een markant, wat gesloten man die zijn leerlingen soms aansprak met ‘lieden’. De Oostburgse biologiedocent deelde in de klas zijn grote zorgen over het milieu. Toen was hij een roepende in de woestijn. Zure regen (‘Huh, zure regen?’) kan uitdraaien op een ramp, hield Roorda zijn jonge toehoorders voor.
Scheikunde in de praktijk. Met formules op het bord legde hij helder uit dat zwaveldioxide en stikstofoxide, die vrijkomen bij het verbranden van fossiele brandstoffen, in de lucht reageren met waterdamp, zuurstof en andere stoffen. Het zwavelzuur en salpeterzuur mengen zich met wolkendruppels met als gevolg zieltogende bossen.
Biotoop
Etienne de Meijer heeft Piet Roorda van Eysinga als docent gehad. De biologieleraar moet een zaadje geplant hebben bij de IJzendijkenaar, die in Wageningen plantenteelt ging studeren. De anekdote is veelzeggend. ,,We moesten van Roorda een werkstuk maken over een biotoop. De meesten hadden niet zoveel zin in de opdracht en leverden een ‘telefoonboek’ in vol knip- en plakwerk. Ik vloog de opdracht anders aan. Ik vroeg me af hoe Zeeuws-Vlaanderen er uit zou zien als de natuur compleet z’n gang kon gaan. Ik onderzocht de natuurlijke vegetatie in spontaan ontstane bosjes. Al met al telde het werkstuk hooguit een kantje of tien, vijftien. Je raadt het al: ik kreeg een negen, menigeen moest het doen met een mager zesje of zeventje. Dat leverde natuurlijk scheve gezichten op in de klas. Roorda waardeerde het dat ik het veld was ingetrokken.”
Etienne de Meijer herinnert zich een raadselachtige uitspraak van hem: ‘Eerlijk is vals’. Kortgeleden kwam de IJzendijkenaar er bij toeval achter waar die vandaan kwam: uit ‘Hamlet’ van Shakespeare. ,,Roorda en Shakespeare, die combinatie zag ik niet aankomen, haha.”
Mossen
Dat de man wat met mossen had, was algemeen bekend. Wie op internet op zijn naam zoekt krijgt echter nauwelijks hits. Zijn gouden onderzoeksjaren dateren van voor de digitale revolutie. Roorda beschouwde mossen en korstmossen als poortwachters van de natuur. Ze reageren snel op veranderingen in het klimaat en luchtverontreiniging. Nederland is een mossen-eldorado. In ons land komen wel 600 tot 700 soorten voor.
Roorda van Eysinga ging als mos-onderzoeker systematisch te werk: Zeeuws-Vlaanderen was opgedeeld in kilometerhokken. Het determineren van de gevonden mossen en korstmossen was een monnikenwerk, waar de man zich helemaal in kon verliezen. In de Bryologische en Lichenologische Werkgroep in Nederland — oftewel de wereld van mos-onderzoekers — geldt de docent van Sint-Eloy jaren na zijn overlijden nog altijd als een autoriteit.
Foto: Piet Roorda van Eysinga, biologieleraar aan Sint-Eloy in Oostburg, speurt de slootkant af naar bijzondere mossen. | Foto Peter Verdurmen



Geen reacties