THEMAKRANT FEESTEN EN PARTIJEN (editie 27, januari 2026)

door Peter Verdurmen

Benny Neyman, de betreurde Limburgse volkszanger, bezong hun lot: hij is niet getrouwd, heeft geen gezin en zijn flat past in het clichébeeld van een mannenhuishouding, aldus het eerste couplet. Het refrein van ‘Vrijgezel’, een hit uit 1981, klonk een stuk opbeurender. ‘Een vrijgezel gaat pas slapen als ie de sterren heeft gezien en van de vrijheid heeft genoten’ zingt Neyman. Een medaille heeft twee kanten!

In IJzendijke kennen ze een bijzondere traditie: mannen die 30 worden en nog niet getrouwd zijn gaan in de ossewei. Vroeger bijna vanzelfsprekend, tegenwoordig bij hoge uitzondering. Nu haalt het zelfs de landelijke pers. Het gebruik gaat eeuwen terug.

Sleutel

Een echte verrassing zal het voor de kersverse ‘ossewei’-dertiger niet geweest zijn. Zoals met vele volksgebruiken moest er van tevoren een hoop geregeld worden. De jongeman, die vaak nog bij z’n ouders woonde, werd door vrienden thuis opgehaald met een open, feestelijk versierde kar met daarop een gemakkelijke fauteuil. Volgens de traditie verblijdde de vriendenschare de vrijgezel met de sleutel van de ossewei en een ‘bruid’.

Geduld Overwint, de fanfare van IJzendijke, bracht de jarige job een feestelijke serenade. De kinderen waren er als de kippen bij, zoveel gebeurde er niet in het dorp. Naar aloude traditie strooide de feesteling snoepjes, meestal van die harde zure (‘smoelentrekkers’), in het rond. Met het nodige getoeter volgde een toertje door de smalle straten van Petit Paris: iedereen kwam naar buiten en er werd geklapt voor de jarige. De lawaaiige rondgang eindigde vanzelfsprekend in het café waar tot in de kleine uurtjes de bloemetjes buiten werden gezet.

Zachte hint

De IJzendijkse volkstraditie verwijst naar een os, een gecastreerde stier. Een zachte hint aan de feesteling om nu maar eens meters te maken in de liefde. Sommigen pakten de handschoen op, trouwden en kregen kinderen. Er waren ook verstokte vrijgezellen die hun solitaire bestaan koesterden, misschien wel indachtig één van Bob Marley’s bekendste songs, ‘No Woman, No Cry.’

Gaan er in IJzendijke nog steeds jongemannen in de ossewei? Ja, heel af en toe. In de vriendengroep, waar het eerstkomende feestje nooit ver weg is, stijgt de kans op een ‘osseweiparty’ met alles erop en eraan met sprongen.

Bent u inmiddels de 50 gepasseerd? Grote kans dat u als halve eeuweling een Abraham- of Sara-pop kreeg, het symbool van wijsheid. Met een serenade van de fanfare en een rondgang op de open kar zou het feest vast nog leuker zijn geworden. Van Petit Paris kunnen we nog wat leren!

Foto boven: Walter en Luc Hamers, een tweeling, gingen in 1987 onder grote publieke belangstelling in de ossewei. Foto Peter Verdurmen