door Ali Pankow

Te veel mooie oude theaters zijn me ontvallen: Mondragon in Zierikzee, het Vestzaktheater in Vlissingen, het Spiegeltheater in Middelburg.

Natuurlijk er komt ook weleens wat voor terug en soms blijft er gewoon ook wat: fiZi in Zierikzee en het Middelburgs Minitheater bijvoorbeeld. In Vlissingen niet natuurlijk: daar staat de Willem III kazerne nog steeds te verpauperen. Maar goed, aan die oude theaters moet ik vooral denken als ik, zoals onlangs, weer eens een avond in zo’n traditioneel dorpshuis als het Heer Hendrikhuis in ’s Heer Hendrikskinderen vertoef.

Fijn overigens dat veel oude dorpshuizen nog wel bestaan. ,,En gelukkig hebben de meeste ook nog een verhoging aan het einde van de zaal, dat ze dan een podium noemen.’’ Die cynische opmerking komt van wijlen Gerard Baijens, een van de zeer gewaarde krachten binnen het Zeeuws amateurtoneel destijds. Hij kon zich kwaad maken over de liefdeloosheid waarmee dorpshuizen vaak waren ingericht om er ook nog een toneelstuk te kunnen opvoeren. Met ‘zo’n verhoging aan het einde van de zaal’ hield het meestal wel op. Nou ja, misschien was er in de catacomben nog een klein hokje als kleedkamer beschikbaar, maar dat was het dan wel. Over een douche, opslagruimte en toneelbelichting was meestal helemaal niet nagedacht. Gelukkig waren amateurtonelisten zelf vaak heel inventief, wisten financiële bronnen aan te boren, waren technisch of bouwkundig vrij handig en konden dus zelf dingen realiseren om zo’n dorpshuis op te pimpen.

Dat soort zelfwerkzaamheid gaf vaak veel meer zekerheid voor het voorbestaan van een speelplek dan van oorsprong fraai voorziene theaters, die in handen waren van professionele bestuurders. Mondragon, Vestzaktheater en Spiegeltheater zijn immers treffende voorbeelden van ‘oude theaters, dingen die voorbijgaan’. Na zo’n avondje in het Heer Hendrikhuis slaap ik slecht, want dan loopt mijn hoofd over van nostalgie, terwijl verbittering, maar ook fijne herinneringen aan mooie optredens elkaar afwisselen.

foto: Een van die leuke optredens binnen het amateurtoneelcircuit: Een gastoptreden van de groep Smarties uit Middelburg in Theater Mondragon in Zierikzee met: Marianne Sinke, Roelie van de Velde en Kees Bayens.