door Jan Dirk van Scheyen

Toen onlangs het Nationaal Monument op de Dam in Amsterdam werd beklad, gingen mijn gedachten onwillekeurig terug naar een dag ergens in de jaren zeventig van de vorige eeuw.

Ik zat op de havo en onze godsdienstleraar, de heer Bakker, had het plan opgevat om zijn klas mee te nemen naar het Bijbels Museum in Amsterdam.
Als opstandige scholieren hadden wij wel oren naar dat uitje.
Niet naar het bezoek aan het op de Herengracht gevestigde Bijbels Museum natuurlijk, maar wel naar het bezoek aan Mokum.
Want als provinciaalse snotneuzen wilden wij maar wát graag een dagje snuffelen aan de stad van love, peace & happiness waar ‘het’ allemaal gebeurde.

Met andere woorden: we keken uit naar ons bezoek aan het Magisch Centrum van de wereld, het vrijgevochten oord waar in wolken hasj en marihuana hippies en Hare Krishna’s door de straten dwarrelden.

Hotel

Gezellig met de hele klas Damzitten tijdens een excursie naar het Bijbels Museum. Derde van links Bart Jan

Van de busreis naar Amsterdam kan ik me niets meer herinneren. Maar in een vergeeld fotoalbum vond ik nog wat foto’s van het gedenkwaardige bezoek aan onze hoofdstad. Op die kiekjes, door mij gemaakt, zie je enkele van mijn klasgenoten, gezeten op de treden van het Monument op de Dam met op de achtergrond het beroemde hotel Krasnapolsky.
Ze zitten er heerlijk ontspannen bij.
Op zich een heel gewoon tafereel, zou je zeggen. Maar schijn bedriegt. Want er werd onlangs dan wel schande gesproken van het bekladden van het monument, in die dagen was het gedenkteken óók al onderwerp van hevige maatschappelijke discussie. In de jaren zeventig hadden hippies en andere ‘maatschappijkritiese’ jongeren het monument namelijk ontdekt als een plek waar het goed ‘rieleksen’ was. Onderuit gezakt chillen (bestond dat woord toen al?) op de treden van het monument in het hart van de meest tot de verbeelding sprekende stad ter wereld, wat wilde je nog meer (behalve een toeter van een joint erbij)?

Schande

Maar de oudere generatie die de oorlog nog had meegemaakt sprak er schande van. Die wilde het liefst dat het monument werd schoongeveegd, en in 1970 is dat ook een keer daadwerkelijk gebeurd, door mariniers en matrozen, die bij het verjagen van de Damzitters het nodige geweld niet schuwden. Weg met dat langharig werkschuw tuig dat ons gewijde monument ontsierde! Het gedenkteken was in veler ogen uitsluitend een plek waar je één keer per jaar eerbiedig kransen legde om de doden uit de Tweede Wereldoorlog te herdenken.
Mijn klasgenoten en ik vonden het natuurlijk geweldig om, eenmaal terug van de schoolreis, tegen iedereen die het horen wilde te kunnen vertellen dat wij, zij het maar even, Damzitters waren geweest… De foto’s waren het bewijs!

Bart Jan op het monument op de Dam, lezend in de Muziek Expres. Ook onze godsdienstleraar de heer Bakker (links) was er neergestreken. Hij was de vader van Bart Jan.

Muziek Expres

Op een van die foto’s zie ik mijn klasgenoot Bart Jan bladeren in een Muziek Expres met op de cover Mick Jagger. Laat Jagger met zijn muzikale kompanen The Rolling Stones anno 2026 nou nét een nieuwe plaat hebben gemaakt, die binnenkort uitkomt.
Jagger toen, Jagger nu, het is nogal een verschil… Het Nationaal Monument daarentegen werd ondanks vele stormen geen greintje ouder.

foto boven: Damzitters tijdens ons schooluitje naar Amsterdam in de jaren zeventig. | foto’s privécollectie Jan Dirk van Scheyen