THEMAKRANT LIEFSTE JUF OF MEESTER (editie 30, najaar 2026)

door Jan van Damme

Dit herfstnummer van Zeeuws Weerzien gaat terug naar de tijd van aap, noot, Mies, kroontjespennen en griffels. Juffen en meesters kleurden vele jonge jaren. En zorgden voor levenslange herinneringen. Meestal zoet. Meestal.

Vrijdagmiddag. De herfstzon laat de krijtstofjes rond de lessenaar oplichten. De week zit erop. Nog een uurtje zingen, schriften en boeken in de kast, de inktpotjes dicht. Op de kapstok naast de gangdeur hangt zijn hoed klaar voor het weekend. Nog twee minuten. Hij heeft de grote schoolbel al in zijn hand.

Het is een herinnering, in de loop der jaren misschien een tikje nostalgisch gekleurd. Onze Meester. Onder zijn hoed een zilvergrijze kuif die altijd in vorm zat. Glimmende Van Bommelschoenen. Een driedelig maatpak, geruit of met een gedistingeerd streepje.

Bliksemen

Onze bovenmeester was een heer. Hij deed er in elk geval alles aan om zo over te komen. Hij lichtte zijn hoed voor ouders. Zijn ogen, uitvergroot achter blinkende brillenglazen, konden lachen.
En bliksemen.
Begin jaren zestig paste hij nog achteloos in het rijtje burgemeester, pastoor, dominee en notaris. Met een onafscheidelijk sigaartje.

In de klas trok hij schielijk een stofjas over zijn nette pak. Tegen het krijtstof en de inkt. Want wij schreven nog met kroontjespennen. Rechtsboven in ons lessenaartje zat een inktpotje. Roze vloeipapier behoorde tot de vaste uitrusting. En we hadden een inktlap – ik was het bijna vergeten.

Meester had zijn voorkeuren. Vooral de dochters van boeren met tientallen hectares land konden weinig kwaad doen. Kwam je daarentegen met een verknipte spijkerbroek uit een kroostrijk gezin, dan moest je heel wat punten extra scoren voor een compliment of een ‘goed gedaan’-stempeltje. Nederig en met een knikje meldde je je bij het spaarzaam lachende heertje op zijn verhoging.

Rangorde

Ook de klas kende een rangorde. Bij de deur zaten de pakweg zes kinderen van wat nu groep zes heet, toen de vierde klas. In het midden de paar kinderen van groep zeven. Bij de ramen met het matglas zaten de jongens en meisjes die klaargestoomd werden voor de middelbare school. Voor de meesten lag de ambachts- of huishoudschool in het verschiet. MULO of HBS? Dan moest je wel heel hoge cijfers halen.

Mijn bovenmeester? We mochten met de klas meedoen aan een opstelwedstrijd van Natuurmonumenten. Mijn handschrift was matig tot slecht. Alle ogen waren gericht op de foutloze, glimmende werkstukken van de lievelingen van de meester.
Toen mijn vlekkerige opstel met de eerste prijs per post terugkwam, had meester maar één opmerking: ‘De winnaar is niet altijd de beste.’
Die les heb ik onthouden.

Meester is een verzachte herinnering geworden aan een tijd die voorbij is. Een man in pak, met een beigegele stofjas eroverheen.

foto: Welke juffrouw is de liefste? En welke meester? Als de juf die vraag op het schoolbord schrijft, weten de kinderen meteen welk antwoord ze moeten geven.