THEMAKRANT DIEREN ALS GEZELSCHAP (editie 28, voorjaar 2026)

door Willem Staat

Voor de uitvinding van het prikkeldraad door de Amerikaan Joseph F. Glidden in 1873, was het lastig om vee  binnen de weiden te houden. Lagen er geen sloten, dan boden hagen of houtwallen uitkomst. Die waren soms niet afdoende, zodat er dieren ontsnapten.

Aan dat probleem herinnert een circa 30 m² groot betonnen bouwsel aan de Regenboogstraat in Zierikzee. Dat is de laatste schutte van Zeeland. Elders in het land spreekt men van ’schutkooi’. Het bouwsel in Zierikzee is in 2000 gerestaureerd en blijft zo behouden als herinnering aan het werk van de schutter. Veel gemeenten hadden zo’n functionaris.

De schutter sloot loslopend vee op in de schutte. De eigenaar kon zijn dier(en) na betaling van schutgeld meenemen. Ook moest de schade die loslopend vee aanrichtte, worden vergoed. Kwam de eigenaar niet opdagen, dan werd het vee verkocht. De spijlen in de schutte dienden om te voorkomen dat het vee werd gestolen. Omdat je van het ambt van schutter niet kon leven, was het gecombineerd met ander werk. De politie  nam in de loop van de 19^e eeuw het werk van de meeste schutters over.

Volgens historicus Aad de Klerk herinnert de straatnaam Schotsehoek in Gapinge aan de schutte aldaar. Hij schreef een leuk boekje over het verschijnsel onder de titel ‘Voor schut gezet’. Volgens Aad herinnert deze uitdrukking aan de schutte, waar je vee te kijk kon staan.
Voor schut gezet is verkrijgbaar in de Zeeuwse boekhandel. Prijs € 15,00.

foto: De schutskooi in Zierikzee. | Foto: privécollectie