THEMAKRANT VAKANTIEBAANTJE (editie 29, zomer 2026)

door Jan van Damme

Handen uit de mouwen tijdens de zomervakantie. We deden het met graagte. Kersen plukken, vakken vullen, strandwacht spelen, kranten bezorgen. Een centje bijverdienen om de bloemetjes buiten te kunnen zetten. We zomeren terug, met het zweet op ons voorhoofd.

Het gaat om het wonder van de weken dat de zon hoog aan de hemel staat en het gros van vakantievierend Zeeland alleen aan zon en zee denkt. Precies in die weken liep ik jarenlang achter de balenpers aan.
Dat zat zo.
Mijn vader en mijn broer kochten elke winter en elk voorjaar bij een groot aantal boeren stro op. Meteen nadat de combine de tarwe had geoogst, rukten we met tractoren, de balenpers, vrachtwagens en platte karren uit om de gedorste strohalmen te verwerken en op te laden. Tegenwoordig is dat werk grotendeels of zelfs helemaal gemechaniseerd, met grote balenpersen en verreikers die de balen moeiteloos opstapelen.

Helpende hand

Eind jaren zestig was dat nog niet het geval. En daarmee komt mijn vakantiewerk in zicht. Als zoontje en broertje had ik niet bar veel keus. Ik had vrij van school en werd zonder meer geacht een stevige helpende hand toe te steken. Zo belandde ik als tienjarige op een Fordson Major, een heerlijk knorrend, naar dieselolie en smeervet ruikend trekpaard. De rechtopstaande, rokende uitlaat boezemde ontzag in. Natuurlijk hoopte ik, nee, wist ik zeker, dat mijn blauwe Ford bewondering zou oogsten van al het strandvolk dat met badlakens in de aanslag langs mijn akker naar het strand trok. Ze wuifden en joelden wel eens, ik zwaaide terug.

De scherpste herinnering heb ik aan mijn taak als lijnentrekker. Dat moet ik even uitleggen. Het was nog de tijd dat een balenpers pakketjes stro van zo’n twintig tot vijfentwintig kilo produceerde. Die kwamen in lange banen in het door de combine uitgezette spoor te liggen. Mijn taak was het om de strobalen met een strohaak in lange rechte lijnen te trekken, zodat de laders hun vrachtwagens in een mooi tempo konden laden.

IJzeren strohaak

Voor mijn werk had ik een ijzeren strohaak die ik in het pakket stro kon slaan om die dan vervolgens in lijn te trekken. Aan het eind van de zomer stond het eelt op mijn handen.

Nu u me ernaar vraagt: ik hoor de stoppels onder mijn voeten kraken, snuif de geur van vers geperst stro, hoor de stabiele ronk van de Fordson en het geknetter van het motortje van de stroladder. En geniet van de herinnering aan de lange lijnen met systematisch gerangschikte strobalen.
De akker die van een wuivend graanveld verandert in een met blokken stro versierd uitzicht is er nog altijd.

foto: Jan van Damme als jonge helper fier aan het stuur van een trekker, een heerlijk knorrend, naar dieselolie en smeervet ruikend trekpaard. | foto privécollectie Jan van Damme